فصل [ در اينكه نيت بهتر از عمل است ] در حديث مشهور وارد شده از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله كه فرمودند : نيّت مؤمن بهتر است از عمل آن . و نيّت كافر بدتر است از عمل آن « 1 » . و هر عمل كننده‌اى عمل مىكند بر نيّت خود « 2 » . و فقها در معناى اين حديث خلاف بسيارى كرده‌اند . و مؤلّف حقايق مىگويد : آنچه از براى من ظاهر شده آن است كه چون مؤمن نيّت خيرات بسيار مىدارد و وقت عمر مساعدت به عمل به « 3 » آنها نمىكند پس ثوابى « 4 » كه مترتّب « 5 » بر نيّتهاى او مىشود بيش از ثوابى است كه بر عملهاى او مترتّب مىشود « 6 » . و نيز « 7 » مؤمن نيّت مىدارد كه عبادات او به بهترين وجهى واقع شود از براى آنكه ايمان او مقتضى اين است . و هرگاه مشغول به عمل شد و چنانچه مىخواهد از براى او ميسّر نشد پس اتيان به آنها چنانچه بايد نمىشود ، پس نيّت [ m . a 94 ] او هميشه بهتر است از آنچه عمل مىكند « 8 » در هر عبادتى . و حضرت امام محمّد باقر عليه السلام اشاره به اين معنا فرموده‌اند در آن مقام كه گفته‌اند : نيّت مؤمن بهتر است از عمل او از براى آنكه چيزى چند از خيرات نيّت مىدارد كه به آن نمىرسد . و نيّت كافر بدتر از عمل اوست از براى آنكه كافر نيّت شرّ مىدارد و آن مقدار شرّ مىخواهد « 9 » بجاى آورد كه به آن نمىرسد « 10 » . و شخصى به حضرت امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : از شما شنيده‌ام نيّت مؤمن

--> ( 1 ) . s m - آن . ( 2 ) . الكافي 2 : 84 ح 2 . مشكاة الأنوار : 257 . ( 3 ) . به / s a بر . ( 4 ) . ثوابى / a ثوابها . ( 5 ) . مترتّب / a مرتّب ! ( 6 ) . مىشود / s شود . ( 7 ) . a + فرمودند . s + فرموده . ( 8 ) . a + و . ( 9 ) . a s + كه . ( 10 ) . علل الشرائع 2 : 524 ح 2 .